Dzieduszycka Talia Karolina

Talia Karolina Dzieduszycka z Niezabitowskich (1809-1855)

Poetka, pianistka

Córka Michała Niezabitowskiego h. Lubicz i Karoliny z Izdebskich h. Pomian; ur. 28 stycznia 1809 r. (błędnie podawane imię Natalia i data roczna urodzenia – 1811) w Uhercach; miała brata Tymoleona (ur. 1802); od 1834 r. żona Edmunda Dzieduszyckiego h. Sas (1811-1853); po ślubie mieszkała z mężem w jego dziedzicznych dobrach: Starym Gwoźdźcu, Małym Gwoźdźcu i Podstajach w powiecie kołomyjskim; matka Franciszki (1835-1905) i Aleksandra Stanisława (1837-1905) – żonatego z Karoliną Darowską, córką Marceliny Darowskiej, założycielki zgromadzenia sióstr niepokalanek. Zmarła w Berlinie wiosną 1855 roku, dwa lata po śmierci męża; niedorosłymi wówczas dziećmi zaopiekował się stryj Aleksander. 

Uchodziła za osobę bardzo wykształconą i utalentowaną – pisała wiersze, koncertowała jako pianistka w salonach galicyjskich. Opublikowała tylko dwa utwory, ale zdaniem M. Tyrowicza i K. Karolczaka wiele wierszy pozostało w rękopisach. 

Trudno ocenić jej poezję na podstawie tak niewielkiej reprezentacji utworów, jednak oba wiersze, mimo innego charakteru, świadczą o lekkości pióra. Ciekawy wydaje się zwłaszcza refleksyjny liryk Tęsknota, w którym dochodzi do głosu wyraziste „ja” podmiotowe. 

Twórczość:

Tęsknota, [w:] Album na korzyść pogorzelców, pod red. J. Dunin-Borkowskiego, Lwów 1844, s. 93 (https://polona.pl/item-view/54f236f3-0db5-4e94-916a-4b63f86e6846?page=100; autograf Tęsknoty, Ossolineum; Ostatnie chwile Karoliny Magnuszewskiej, „Dziennik Mód Paryskich” 1845, nr 14, s. 109.

Źródła:

PSB, t. 6, s. 104 (M. Tyrowicz)

Akt urodzenia nr 285/1809, Akta metrykalne Bazylika Lwowska, sygn. 753, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie.

K. Karolczak, Rodzina Dzieduszyckich herbu Sas w XIX i XX wieku, Warszawa 2013; M. Tyrowicz, W poszukiwaniu siebie, cz. 1, Lublin 1988; J. Dunin-Borkowski, Almanach Błękitny, Lwów 1908; M. Dzieduszycki, Kronika domowa Dzieduszyckich, Lwów 1865; Wielka Encyklopedia Powszechna, t. 17, Warszawa 1896.

Maria Berkan-Jabłońska