Glaizé Elżbieta

Glaizé Elżbieta (późn. Walkerowa) (1778-1840)

Poetka, nauczycielka.
Urodzona 19 listopada 1778 r. w Warszawie jako Katarzyna Elżbieta, c. Jakuba i Teresy z Jeżewskich. G. była pół-Francuzką, pochodziła z rodziny artystycznej zamieszkałej w Rzeczpospolitej od połowy XVIII wieku. Jej dziadkiem był François (Franciszek) Glaizé, najwybitniejszy tapisjer (tkacz gobelinów) tworzący na ziemiach polskich. Ojciec G. (1847-przed 1824) był jednym z doradców króla Stanisława Augusta, profesorem Uniwersytetu Lwowskiego oraz właścicielem pensji we Lwowie.
G. miała co najmniej sześć sióstr.
Ok. 1785 r. rodzina Glaizé przeprowadziła się do Lwowa.
15 sierpnia 1808 r. G. zawarła małżeństwo z Karolem Walkerem (Walckerem), prawnikiem. Po ślubie wyjechała z mężem do Kozienic, wkrótce jednak powróciła do Lwowa. Walkerowie mieli jednego syna Jakuba Karola (1809-1810). 
Pozostawała w głębokiej przyjaźni ze Szczęsną z Woroniczów Działyńską.
Kontynuując nauczycielską misję ojca, założyła we Lwowie pensję żeńską, którą prowadziła do śmierci. 
Zmarła we Lwowie 24 lutego 1840 r.
G. jest autorką tomiku Pierwiastki mojej muzy, zawierającego prawie 50 liryków różnej długości, będących zapisem rozmaitych refleksji i sentencji wyprowadzanych z konkretnych zdarzeń albo mających postać dezyderatów i pouczeń. Inspiratorem wydania tomiku i autorem wstępu do niego był Wacław Hann (Hahn) profesor wszechnicy lwowskiej i poeta austriackiego pochodzenia, przyjaciel ojca G. Zbiorek ten ma charakter osobistych wyznań i zwierzeń, dzięki czemu może być uznany za reprezentację wrażliwości i światopoglądu kobiety przełomu XVIII i XIX wieku. Mimo naiwności wyznań, G. daje się poznać jako autorka posiadająca świadomość konwencji literackich, swobodnie posługująca się motywami i tematami erudytka, mająca ambicje twórcze. Wiersze zamieszczone w tomie wpisują się w modny i płodny w tym czasie nurt sentymentalny, ukazując profil poetki rejestrującej detale dookolności podatne na jej „czułe” zmysły. Liczmany sentymentalne przeplatają się z rozważaniami o czasie i przemijaniu sięgającymi jeszcze czasów baroku. 
G. przypisywano błędnie tekst dewocyjny Bóg najwyższe dobro, czyli Mowa serca nabożnego  Chrześcijanina z 1806 r. ogłoszony we Wrocławiu.
NK t. 6, cz. 2, s. 67.

Twórczość:
Pierwiastki mojej muzy, Lwów 1801.

Materiały:
Przestroga, w: [Wiersze zebrane przez Wiktora Baworowskiego], rkps., w: Biblioteka Ossolińskich we Wrocławiu, sygn.16066/I.
List E. Glaize do Sz. Działyńskiej z 10/22 sierpnia 1808, w: [Korespondencja Szczęsnej z Woroniczów Działyńskiej], t. 1 (1798-1821), rkps Biblioteka Narodowa, k. 66.

Źródła:
USC Warszawa/parafia św. Jana, /bn1747, k. 231, parafia św. Andrzeja, 1778, k. 218, w: APŁ; USC Lwów/Bazylika, bn/1805, k. 187, bn/1840, k. 371.w: AGAD; „Gazeta Lwowska” 1840, nr 25, s. 152 (nekrolog), Pierwiastki Moiey muzy przez Elżbiete Glaize […], „Annalen der österreichischen Literatur” 1802, nr 70, s. 557 (rec.); F. Bentkowski, Historia literatury polskiej, t. 1, Warszawa-Wilno 1814, s. 311; Wypisy polskie, zebrane prozą i wierszem z dzieł dawnych i najnowszych autorów i autorek polskich […], cz. 1, zawierająca łatwiejsze wyimki prozą i wierszem, oprac. T. Szumski, Wrocław 1821, s. 214, 229, 230; J. Sowiński, O uczonych Polkach, Krzemieniec-Warszawa 1824, s. 93; Pamiętnik Kaliksta barona Horocha, kapitana kwatermistrzostwa wojska polskiego, w: Zbiór pamiętników do historii powstania polskiego z roku 1830-1831, Lwów 1882, s. 503; L. Finkel, S. Starzyński, Historia Uniwersytetu Lwowskiego, Lwów 1894, s. 137; H. z Działyńskich Błędowska, Pamiątka przeszłości, oprac. K. Kostenicz, Z. Makowiecka, Warszawa 1960, passim; M. Banacka, Załuski i inicjatywy artystyczne, Warszawa 2001, s. 45-48; A. Bender, Tapiserie w dawnej Rzeczypospolitej, Lublin 2004, s. 160-192; T. Kostkiewiczowa, Poezja religijna czasów Oświecenia w Polsce, w: Polska liryka religijna, red. S. Sawicki, P. Nowaczyński, Lublin 1983, s. 131; P. Żbikowski, Wstęp, w: Między rozpaczą i nadzieją: antologia poezji porozbiorowej lat 1793-1806, Kraków 2006, s. 7; M. Marcinkowska, Realia życia codziennego w poetyckich modlitwach polskich oświeconych, w: Codzienność i niecodzienność oświeconych, t. 1 Przyjemności, pasje, upodobania, red. B. Mazurkowa, Katowice 2013, s. 100, 103; M. Nalepa, Rozpacz i próby jej przezwyciężenia w poezji porozbiorowej, 1793-1806, Rzeszów 2003, s. 196; D. Samborska-Kukuć, Elżbieta Glaize Walkerowa i jej debiutancki tomik „Pierwiastki mojej muzy” (1801), „Ruch Literacki” 2022, nr 4, s. 555-569; K. Żukowska, Homage to female friendship. The poetry of Elizabeth Glaize (ca. 1772–1840) and the Sapphic tradition, „Die Welt der Slaven: Internationale Halbjahresschrift für Slavistik” 2025, nr 1, 43-61.

Dorota Samborska-Kukuć