Leśniewska Bronisława

Leśniewska Bronisława (1823-1897)
Pisarka, autorka książek kucharskich, nauczycielka.
 

Urodzona prawd. 8 lutego 1823 (lub 1822) r. w Łęczycy, c. Pawła Eustachego i Marianny Franciszki z Lechnerowiczów. Ojciec L. (1794-1855) był nauczycielem przedmiotów przyrodniczych, tłumaczem, autorem rozpraw i podręczników z zakresu nauk przyrodniczych oraz Wychowańca dziewiętnastego wieku, a także redaktorem „Pamiętnika Rolniczo-Technologicznego”, a następnie „Kmiotka. Tygodnik ilustrowany dla ludu” (1842-1850).
L. była najstarsza z rodzeństwa. Miała pięć sióstr: Zenobię (ok. 1825-1889), Dezyderię (1828-?), Ludwikę (1830-1882), wybitną śpiewaczkę, Magdalenę (1833-1896), późn. Domherową i Pię Stanisławę (1840-1929), późn. Vanselową oraz brata Juliana (ok. 1835-1863), powstańca styczniowego. 
W związku z częstą zmianą miejsca zamieszkania rodziców (Sejny, Kalisz, Biała [Podlaska], Strachowo parafia Kamieńczyk, Wola Worowska, Kutno (?) oraz inne, nieustalone miejsce na prowincji, gdzie czasowo przebywała z matką i rodzeństwem) dopiero ok. 1836 r. L. zamieszkała na stałe w Warszawie. Nie ustalono, gdzie się uczyła.
Debiutowała w r. 1845 w „Kmiotku” opowiadaniem Zimowy wieczór przy kądzieli, którego akcję umieściła pod Łęczycą. W piśmie tym publikowała do 1848 r.
W 1854 r. odbyła pierwszą podróż po Europie; fragmenty wspomnień z tej podróży (Muzeum peszteńskie) ogłosiła Księdze Świata z r. 1856. 1 sierpnia 1856 r. L. założyła czteroklasową pensję żeńską, której siedziba mieściła się przy ulicy Leszno, w kamienicy Wojciecha Kubarskiego. W 1861 r. odbyła drugą kilkutygodniową, edukacyjną podróż po Europie.
W r. 1872 L. przejęła pensję po Marii Szumowskiej, odtąd prowadziła szkołę z pomocą siostry Zenobii w kamienicy przy Nowym Świecie 13. Pensja L. cieszyła się popularnością i uznaniem.
W r. 1889 przeszła w stan spoczynku. Była właścicielką kamienicy Jakuba Fontany przy ul. Zakroczymskiej 2.
Zmarła 18/30 października 1897 roku w Warszawie (USC Warszawa/parafia Narodzenia NMP zg393/1897, w: APW.). Całe życie podporządkowała pracy pedagogicznej, rodziny nie założyła.
Twórczość literacka L. miała charakter kontynuacji beletrystycznego pisarstwa jej ojca. Krótkie, jednowątkowe utwory, głównie obrazki i opowiadania adresowane były do młodego czytelnika, przeważnie wiejskiego, a treści, związane zazwyczaj z jakąś legendą lub podaniem ludowym, miały wydźwięk przypowieści moralnej. Najbardziej znana była jednak L. jako autorka obszernych książek kucharskich, wielokrotnie wznawianych; z jej przepisów kulinarnych korzystano aż do I wojny.    
 

Twórczość:
W „Kmiotku” 1845-1848 (Zimowy wieczór przy kądzieli 1845, nr 44-45; Trzy wianki, 1846, nr 30; Kamień 1846, nr 32; Żebrak 1846, nr 39-40; Zosia 1846, nr 41-42, Odwiedziny x proboszcza 1846, nr 46, Dzień 24 grudnia 1846, 1846, nr 52; Matka 1847, nr 22, Wiosna na wsi, 1847, nr 25, Imieniny nauczyciela,  1847, nr 25, Matka umierająca 1847, nr 38, Dziadek i wnuki 1847, nr 42-43, Z psalmów Dawida 1847, nr 43; Pustelnik 1847, nr 43-44; Sen Rozyny 1848, nr 26; Brat i siostra 1848, nr 13, Pociecha 1848, nr 14;, Gałąź złamana 1848, nr 29); Muzeum peszteńskie - wspomnienia z podróży odbytej w roku 1854, Księga Świata 1856, cz. 1; Dumka „Kronika Rodzinna” 1869, nr 11; Uwijajmy się. Obrazek dramatyczny, „Przyjaciel Dzieci”, 1881, nr 33; Praca letników, przedstawiona w 1 o[d]słonie, „Przyjaciel Dzieci” 1890, nr 34-37; Dobre chęci, zbiór powiastek moralnych młodemu wiekowi poświęconych, z 4 kolorowanymi rycinami, W-wa 1857; Kucharz polski jaki być powinien: książka podręczna dla ekonomiczno-troskliwych gospodyń, W-wa 1856, (II wyd. 1861); Ludwik z ciotką w Busku. Opowiadanie […], W-wa 1869; Kucharz polski dla młodych gospodyń : podręcznik obejmujący 1553 przepisy kucharskie na wszelkie potrawy mięsne i postne [...] oraz przepisy pieczenia ciast, tortów i przygotowania likierów, W-w [1870], (II wyd. zmien. 1880, III wyd. 1901, IV 1911); Rozrywka dla dziecka pilnego. Podręcznik naukowy w językach francuskim, polskim, niemieckim i ruskim, ku użytkowi młodzieży, W-wa 1881; Program nauk na pensyi, W-wa 1888; Czterysta powinszowań na uroczystości Urodzin , Imienin i Nowego Roku […], W-wa 1892; 500 powinszowań […], (II wyd, W-wa 1901); Esteja . Sylwetka literacka, „Kurier Niedzielny” 1897 nr 21.
 

Przekłady:
E Mücke, Walenty Duval czyli Jak osiągnąć szczęście własnemi siłami, W-wa 1859.
 

Źródła:
USC Warszawa/parafia Nawiedzenia NMP zg825/1855, zg396/1876, zg393/1897 w: AP w Warszawie; „Kurier Warszawski” 1856, nr 156, s. 806, nr 175, s. 914; K.W. Wójcicki, Cmentarz Powązkowski pod Warszawą, t. 2, W-wa 1856, s. 69-71; J...ski, Excelsior (do Bronisławy Leśniewskiej), „Kronika Rodzinna” 1869, nr 29 „Tygodnik Ilustrowany” 1897, nr 45, s. 894 (nekrolog); Słówko o szkołach niedzielnych dla sług, „Kurier Warszawski” 1882, nr 150, s. 2; W. Marrené-Morzkowska, Nasze autorki, „Tygodnik Powszechny” 1885, nr 21, s. 327; A. Dyg[asiński], [Czterysta powinszowań, rec.], „Wędrowiec” 1891, nr 43, s. 71; Czterysta powinszowań na uroczystości […], „Kraj” 1891, nr 37, s. 10; Tablica pamiątkowa, „Biesiada Literacka” 1899, nr 46, s. 399; A. Szycówna,  [500 powinszowań, rec], „Książka” 1901, nr 8, s. 304, „Kurier Warszawski” 1897, nr 305, s. 4 (nekrolog).

Dorota Samborska-Kukuć